Arnhemse Courant 12 mei 2000

Margreet Blanken vertolkt oorlogsdagboeken Etty Hillesum tegen decor Anne Frank tentoonstelling
Oorlogsherinneringen goed voor innerlijke vrede

Door FRENNIE BOUWENS

ARNHEM - De aangename koelte van de Arnhemse Sint Walburgisbasiliek was gisteren niet de enige verrassing bij de solovoorstelling die Margreet Blanken daar speelde in het kader van de Anne Frank tentoonstelling. Het was minstens zo verfrissend om te constateren dat het programma gaat over meer dan het oorlogsverleden alleen. Vooral door het gloedvolle optreden van Blanken kreeg de middag betekenis voor vandaag en morgen.Het was een gouden greep om de expositie over het leven van Anne Frank (1929-1945) te combineren met een voorstelling over het leven van Etty Hillesum (1914-1943). Allebei joods en vermoord in het concentratiekamp, geven zij de oorlog een menselijk gezicht. Maar vooral door jong, eerlijk en ontwapenend te zijn, dwingen zij de bezoeker om persoonlijke lessen uit hun oorlogsdagboeken te trekken. Lessen over innerlijk rust, liefde en verdraagzaamheid.

Erotisch gemodder

,,Ik wil niet veilig zijn. Ik wil er bij zijn", echoot Margreet Blanken met hoge stem door de Walburgiskerk. Oorlog of niet, de geestelijke groeistuipen van Etty Hillesum gingen gewoon door. Het 'gemodder met erotische verlangens' van die 27-jarige vrouw, zoals Margreet Blanken het na afloop zegt, heeft minstens voor leeftijdgenoten niets aan actualiteit ingeboet.Blanken: ,,De link met de dag van vandaag is de liefde, niet de haat. Etty Hillesum laat zien dat het systeem schuldig is, niet de mens."

De voorstelling speelt tegen het decor van het al even aangrijpende en actuele relaas van de dertienjarige Anne Frank. Tolerantie, respect, schreeuwt het van de tentoonstellingspanelen. ,,Als ik aan Anne Frank denk", schrijft basisschoolleerling Arjan op één van de panelen, ,,dan vraag ik me af hoe het is om verlinkt te worden en in een Big Brotherhuis te worden gestopt."Leden van het Sint Walburgis Gilde moeten samen met de Anne Frank Stichting de tentoonstelling overigens met veel liefde hebben gemaakt. Daar van getuigen de kleine houten spietjes onder de tentoonstellingspanelen. Het is haast aandoenlijk om te zien hoe die het wiebelen op de stenen vloer moeten voorkomen.

Innerlijke oorlog

De Arnhemse actrice Margreet Blanken in een vorig leven zuster Reinie in Medisch Centrum West vond het 'geweldig' om zichzelf op toneel te laten bekijken. ,,Zie mij! Kijk naar mij!", gebood ze haar vroegere publiek. Dat veranderde toen ze tijdens een verlofjaar de dagboeken las van Etty Hillesum. Blanken herkende in de zoektocht die daar in beschreven staat, haar eigen zoektocht. ,,Eerst de oorlog in onszelf aanpakken", zegt ze. Sindsdien is ze veranderd. In plaats van iets te tonen, wil ze op toneel wat vertellen.,,Luister naar mij", dwingt ze het merendeel vrouwelijke publiek in de Walburgisbasiliek. Gehoorzaam hing het vijf kwartier lang aan haar lippen om te horen hoe Blanken de spanning van haar doorleefde gezicht speelde.

Een 83-jarige bezoekster van de generatie Hillesum was aangenaam verrast door de brede kijk op de oorlog die zij voorgeschoteld kreeg. ,,Ik kom uit Arnhem en tijdens de oorlog werden we naar Zeeland geëvacueerd. Ik heb me altijd afgevraagd wat er in de joden omging." Een zeventigjarige die een paar maanden na Anne Frank werd geboren is al even gebiologeerd geraakt door de wonderlijke mengeling van gevoelens die er in de kerk op haar af zijn gekomen. ,,Dat verwacht je helemaal niet."En Margreet Blanken? Zo binnen komen lopen, lijkt zij zichzelf te spelen. Geen schmink, geen kouwe drukte, maar simpele eenvoud.

Bang

Ze was even bang dat de akoustiek in de kerk haar parten zou spelen. Achteraf vindt ze de Walburgisbasiliek een ideaal podium voor haar solo optreden. ,,In haar zoektocht naar innerlijke rust, worstelt Hillesum met religie. En waar kan je daar nou beter naar zoeken dan op het altaar van de basiliek."