Arnhemse Courant 25-2-1999
Margreet Blanken gaat café's en huiskamers in
met dagboeken Etty Hillesum

Actrice is het grote toneel even beu

Door RIJK VAN ROTTERDAM
 
ARNHEM -Actrice Margreet Blanken houdt voorlopig de grote zaal voor gezien, slaat aanbiedingen af van prestigieuze toneelgezelschappen omdat acteurs er nauwelijks invloed hebben op het artistieke klimaat en heeft genoeg van cynisme op de planken. Ze stelde zelf een sobere solo samen, waarin ze individuele levenskracht herkent: 'Fragmenten uit de dagboeken van Etty Hillesum'. En daarmee gaat ze de boer op. naar café's, huiskamers zo men wil en hooguit naar kleine zalen.
Ze wil zo dicht mogelijk bij het publiek zijn. Zondagmiddag 28 februari is ze met haar nieuwe voorstelling in Spiritueel Café te Arnhem, in april volgen lunchvoorstellingen in Arnhems Theater aan de Rijn.

Wie zou denken, dat Margreet Blanken na een weliswaar succesvolle maar lange teIevisieperiode (zuster Reini in de serie 'Medisch Centrum West') als volbloed actrice weer snakte naar de magie van het theater, een zaal vol publiek, heeft het mis. "Spelen is nog steeds mijn passie. Maar de terugkomst in het theater was demotiverend. Het reizen vond ik niet meer leuk. En het grote publiek? Als er bij een gezelschap 200 mensen in de zaal zitten is het veel.Je gaat je dan afvragen voor wie je het doet. Jij staat hier en de mensen zitten daar, maar heb je eigenlijk nog wel wat met elkaar? Zijn wij dan zelf zo dol op ons vak, dat we een beetje onze eigen krent staan uitdrukken, terwijl daar helemaal niet zoveel behoefte aan is? Voor mij is het leven eruit bij een gezelschap dat door één of twee mensen wordt geleid. Het sprankelt niet. Er is geen liefde voor de plek waar toneel wordt gemaakt."

Grens

Vorig jaar bedankte ze voor drie rollen bij Het Nationale Toneel. Haar laatste contract van vijftien maanden had ze bij Theater van het Oosten. Een kleine zaal productie daar gaf haar nog wel vol doening. Maar ineens wist ze dat ze bepaalde dingen niet meer wilde doen. ,,Ik dacht: ik ben nu 57. Wordt het niet eens tijd om te kijken wat ik nog wel wil?" Iets zelf maken, dat was een overweging waarmee ze al jaren speelde. "Maar daarmee kwam ik bij een soort grens. Je moet iets gaan schrijven. Als je echter nog nooit hebt geschreven en je denkt dat je niet iets kunt schrijven raak je min of meer geblokkeerd."

De oplossing kwam uit een onverwachte hoek. Ze werd gevraagd om 'iets van een half uurtje' te doen voor een benefietdag. Het verzoek kwam van mensen van de levensschool De Voorde, een voormalig klooster in Styl bij Venlo, waar ze wel eens een weekje in retraite gaat. Blanken gaat op zulke verzoeken nooit in, want ze heeft er geen repertoire voor. Deze keer zei ze ja.

,,lk was net begonnen aan het herlezen van de dagboeken van Etty Hiliesum en besefte dat wat zij vertelt eigenlijk precies is wat ik ook zou willen vertellen. Alleen kan ik het nooit zoals zij het doet. Ik besloot toen op die benefietdag fragmenten uit de dagboeken te gaan voorlezen. Daarna wist ik dat ik er een voorstelling van wilde maken."

Veel werk was dat naar haar eigen zeggen niet. Het was een kwestie van fragmenten selecteren er voor zorgen dat daar een spanningsboog in ontstond en dan het materiaal uit het hoofd leren. "Bladerend in het dagboek loop ik wat rond, of ik zit achter een tafeltje. Ik laat de fragmenten in me opkomen en geef ze adem. Ik pretendeer niet dat ik het speel, maar breng die teksten toch tot leven door ze als het ware in mijn hoofd te laten ontstaan. Een actrice met een boekje, een tafeltje en een stoel, dat is het."

Blanken bereidde de voorstelling helemaal zelf voor. Pas de laatste week vroeg ze haar collega Wannie de Wijn te komen kijken en luisteren. wat voor haar waardevolle adviezen opleverde.

Als de ronde met 'Fragmenten' is gedaan, langs kleine zalen, café's en huiskamers (...Het kan zijn dat iemand twintig mensen thuis uitnodigt. Daar speel ik dan voor."). wat zou Blanken dan het liefst doen?,,Met een kleine groep mensen hartstochtelijk werken. Samen iets maken waar mensen kracht uit kunnen putten. Ik heb genoeg van cynisme. Het gaat slecht met de wereid. Dan kun je met een fles drank voor de televisie gaan hangen, of op het toneel gaan verkondigen dat de mensen niet deugen. Maar dat heeft voor mij lang genoeg geduurd. Ik vind dat het de functie van podiumkunstenaars is aan bedden te blijven schudden en de mensen wakker te houden."